Kişiliğin oturduğu yıllar olmasından dolayı, diğer arkadaşlarımızdan sıyrılmaya başladığımızı hissederiz. Birlikte misket oynadığımız can arkadaşımız aslında karaktersizin tekidir. Veya o artık bizim öyle olduğumuzu düşünüyordur. Kimimiz ailesinin maddi durumunun farkına varır ve bununla hava atar veya ezilir. En yakın arkadaşın artık bir züppe veya eziktir. Gene kişiliğin oturduğu yıllar olması sebebiyle cinsiyetinin farkına varmışsındır. Artık bir erkeksindir ve kavga etmelisindir. Artık bir kadınsındır ve makyaj yapmalısındır. Peki gerçekten bunları hissediyor musundur yoksa başkalarına mı özenmektesindir?

Üstelik en iyi arkadaşlıklar lise yıllarından kalan arkadaşlıklardır. En önemli çağlarını birlikte geçirdiğin can arkadaşlarını hayatının her döneminde yanında göreceğini düşünürsün, ama aldığın her kararda yanındalar mıdır, hep seninle kalacaklar mıdır bilinmez… Arkadaşlıkları anlayışsızlık, dikkatsizlik, sorumsuzluk veya kader ayırabilir…

Psikolojik açıdan önemli bulduğum bir konu olan ergenlik ve lise yılları dönemi, bir kitabın, bir filmin konusu olmaya çok müsait. 2006’da vizyonda izlediğimiz Sınav filmi de kanımca ergenlik konularına değinen filmler arasında sıyrılıyordu. Bu Cuma vizyona girecek olan Mezuniyet de, konuyu ele alışı ve konuya yaklaşımıyla basit bir gençlik filminden öte bir senaryoya sahip. Filmin senaryosunu yazan, filmi yöneten ve filmde rol de alan, çok genç, yeni bir sinemacı var karşımızda: Doğa Can Anafarta.

1987 doğumlu yönetmen, okullu bir sinemacı. Biri ödüllü dört kısa filmden sonra Mezuniyet’i çeken Anafarta’nın, bu genç yaşında ümit vadeden bir yönetmen olduğunu düşünüyorum. Filmde beni rahatsız eden bir-iki eksiklik vardı, örneğin mezuniyet balosu sahnesi çok eksikti, filmin adını da aldığı en önemli sahnelerden biri olması gereken ve şaşalı bir biçimde gösterilmesi beklenen mezuniyet gecesi, sanki koskoca okulda sadece filmin oyuncuları varmış, filmde tek bir öğretmen varmış gibi çok sönük bir şekilde geçiştirilmiş. Teknik açıdan sahne geçişlerinde de bazı sorunlar vardı.

Rahmetli Aykut Oray’ın rol aldığı son film olmasıyla aslında adından söz ettirecek bir film. Bir tek bunla da değil, demin de değindiğim gibi ele aldığı konu ve konuya yaklaşım biçimiyle, boş bir film çekmemiş genç yönetmen. Üstelik iddialı konuların üstüne de gitmiş, bekaret, eşcinsellik, ölüm gibi… Bir sonuca ulaşmış, bir mesaj vermiş mi, tartışılır, çünkü mesaj kaygılı bir film gibi ilerlemiş, ama bitişinde sanki, işte böyle böyle oldu diyip konuyu kapatmış. Gene de film beklenmedik tempo çıkışlarıyla aslında seyirciyi yer yer şaşırtmayı ve kendine çekmeyi başarmıştır diyebiliriz.

Filmde daha önce başka filmlerde görmediğimiz, oyunculukta yeni olduğunu düşündüğüm gençler vardı ve bir çoğu oldukça doğal ve başarılıydı. Film çıkışında bazılarına rastladım ve tebrik ettim, çok heyecanlı ve çok mutlu görünüyorlardı, umarım kaliteli işlerde yer almaya devam ederler.

Yolun daha başında olan yönetmenimize de başarılar diliyor, bu tarz senaryolarla, daha başarılı çekimlerle, daha iyi sinema filmlerine imza atabileceğini düşündüğümü belirtmek istiyorum.

Hollywood, elindeki imkanların elverdiği ölçüde, bu tarz filmlerde göz zevkimizi eksik etmedi. Oceans Eleven serisinde birbirinden yakışıklı ve güzel oyuncular, dünyaca ünlü inanılmaz gazinolarda, rengarenk bir hayatın içinde mafyacılık oynarlarken biz de güle oynaya seyrettik. Türk Sineması da elbette değinecekti bu konulara, değindiği filmlerden biri de Kolpaçino oldu.

İsminin ‘kolpa’lığı, oyuncu kadrosunun, kimilerince çok sevilen kimilerince hiç sevilmeyen, ama asla ortada bir yerde duramayan Şafak Sezer , Aydemir Akbaş, Hakan Ural gibi isimlerden oluşması önyargılarla dolu bir seyirci oluşturmakta gecikmedi. Belli ki kolpa bir film, gene saçmasapan bir filmle paraları götürdüler yaklaşımını daha izlemeden yapıştırdık bu filme. İzledikten sonra ise intiba değişti mi, biraz bahsedelim.

Herşeyden önce, ismi ve oyuncuları görmezden gelirsek ve filme film olarak bakarsak, örneğin plan oluşturmakta zorlanan bir görüntü yönetmenliği göze çarpıyor. Üç kişinin oturup bir şey konuştuğu bir alanda arkadaki bir diğer grubu da gösterecek diye çırpınmış sanki kameraman ve görüntü yönetmeni. Daha başlangıçta bu konuda bir acemilik hissettiriyor film. Fakat daha sonra kabul etmek gerekir ki konuyla insanı kendine çekip, böyle detayları görmezden gelmenizi sağlayacak kadar akıcı bir konusu var diyebiliriz.

Şafak Sezer, kendisinde Allah vergisi varolan bazı mimikleriyle komik olsa da, dikkat edince şu farkediliyor ki, bu adam her yerde aynı. Reklamlarda aynı, son dönemde oynadığı Türk filmlerinde aynı, saçını kırmızıya boyayıp küpe de taksa, değişik bir karakter gösteremiyor bir türlü bize. Aydemir Akbaş ise sonuçta yılların oyuncusu, yaşı da ilerlemiş ama maşşallahı var, bu rol için biçilmiş kaftan ve hakkını vermiş. Filmdeki yanar döner, mafyavari diğer karakterler de kesinlikle oyuncu seçimi anlamında çok yerinde olmuş. Filmin tek kadın oyuncusu Duygu Özçelik ise kanımca ilk sinema filmi olmasına rağmen düzgün bir oyunculuk sergilemiş.

Bu film komik. Evet, film insanı devamlılığıyla kendine çeken, iki saat boyunca ağzından salyalar saçarak, hiçbir şey düşünmeden gülmesi adına başarılı ve komik bir film. Daha özenerek çekilmiş olabilirdi ama genel anlamda basit ve kalitesiz bir iş de değil. Son zamanlarda çokça yaşadığımız, “zamanıma, parama yazık, öylesine çekmişler, bu iş ticaret oldu” gibi eleştirileri Kolpaçino’ya getiremeyeceğim. Fazla söze gerek yok, Kolpaçino zaten amacı güldürmek olan bir film, bunu da başarıyor.

Chris Greenhalgh’ın 2002’de yazmış olduğu Coco&Igor adlı romanından uyarlanan filmin senaryosunu da Chris Greenhalgh yönetmenle birlikte oluşturmuş.

Hollandalı yönetmen Jan Kounen, filmin açılış sahnesini Stravinsky’nin The Rites of Spring isimli skandala yol açmış prömiyeri olarak seçmiş. Fazla modern, fazla yabancı, fazla devrimci ve fazla isyankar olduğu için eleştiri ateşine tutulan The Rites of Spring, stilin divası olma yolunda ilerleyen Coco Chanel’i oldukça etkiliyor ve Chanel yıllar sonra Rus İhtilali sonrası sefil bir hayat süren Stravinsky’i muhteşem villasında birlikte yaşamak için davet ediyor. Hasta eşi ve çocuklarıyla villaya yerleşen Stravinsky ile Chanel’in herkese ve her şeye rağmen yaşanan tutkulu aşkları filmin ana teması.

Bu filmde Chanel’i canlandıran Anna Mouglalis, sekiz yıldır Chanel markası için çalışmakta olan bir model. Dolayısıyla Karl Lagerfeld’den matmazel Chanel ile ilgili birçok bilgi alabildiğini söylüyor. Oyuncu olmamasına rağmen vücut dilini, jest ve mimiklerini oldukça iyi kullanabilmiş ve bu rolü kotarmış diye düşünüyorum. Film boyunca giymiş olduğu giysilerle de Chanel’i bize oldukça iyi yansıttı, film hem dönemi hem de Chanel’in stilini yansıtması açısından kostümleriyle oldukça başarılı. Filmde Rus besteci Stravinsky’i canlandıran Mads Mikkelsen ise kanımca hem bir müzik dahisi, hem de böylesine bir tutkuyu yaratan adam rolüne pek yakışmamış. Filmin sinematografisine gelirsek, kimi zaman klostrofobik, kimi zaman sembolik resimlerden ibaret diyebiliriz.

Filmin en büyük eksiği ise, bu iki insanın, sanatlarına yansıyacak kadar büyük bir tutku yaşıyor olmalarının içinin boş kalması… Bu film, çok şık bir elbisenin, giyen insanın üzerine oturmaması gibi bir hissiyat veriyor insana. İlişkinin gelişimi üzerine elle tutulur, etkileyici diyaloglar, bu tutkunun altyapısını oluşturacak bir doluluk hissi eksik maalesef. Sanki sadece seks yapan ve seksin vücutta yarattığı enerjiyle gidip besteler yapan/parfümler üreten iki normal insan var karşımızda… Halbuki bu çok ünlü ve kendi alanlarında çok dahi/çok yaratıcı iki insanın, eserlerine ilham verecek denli tutkulu bir aşk yaşamaları, seksin toksik etkisinden daha sağlam işlenebilirdi diye düşünüyorum.

Coco Chanel’in hayatını konu alan ikinci film, “Coco, Chanel’den Önce” ismini taşıyor. Ülkemizde Kasım’da vizyona girecek olan filmde ise Chanel’i, Amelie’den hatırlayacağımız Audrey Tautou canlandırıyor. Bu filme göre daha biyografik sanırım. İzleyelim görelim ve de kıyaslayalım.

Üçlemenin sonuncusunu 2008 yılında izlemiştik, bu sene ise iki farklı filmle karşımıza çıktı Cemal Şan. Birincisi “Sonsuz” isimli dramatik bir film, ikincisi ise Acı. Acı da isminden anlayabileceğimiz kadarıyla dramatik yapıda bir film. Bu kez Cemal Şan hem senarist hem yönetmen. Bu kez Cemal Şan, çok popüler isimleri barındırmıyor hikayesinde. Aslında tanıyoruz elbet, başroldeki Nesrin Cavadzade, Dilber’in Sekiz Günü’ndeki Dilber’i canlandırmış ve ödül almıştı. Acı’da da gerçekten etkileyici bir oyunculuk sergilemiş. Erol Demiröz ise yıllarını sanata vermiş, çok başarılı bir tiyatrocu. Kendisini en son Güneşi Gördüm filminde izlemiş ve etkilenmiştim, Acı adlı filmde de gerçekten çok çok başarılı. Neredeyse sadece iki kişiden oluşan filmde oyunculuklar hiçbir şekilde aksamıyor.

Erzincan’ın 2000 metre yüksekliğindeki bir dağ köyünde çekildiğini öğrendiğim film, kardan dolayı olağanüstü zor koşullarda çekilmiş belli ki… Karlı dağlar, sinematografik açıdan etkileyici görseller vermiş yönetmene, yönetmen de bu fotoğrafı doğru kullanmayı bilmiş doğrusu, kamera açıları oldukça başarılıydı. Film belli ki çok düşük bütçeyle çekilmiş, küçücük bir taş ev, küçücük bir ahırda birkaç adet hayvan, az oyuncu, az mekan… Düşük bütçeyle de eli yüzü düzgün film yapılabileceğini göstermiş aslında yönetmen.

Senaryoyu da oldukça iyi bulduğumu söylemeliyim. Konunun ilginçliği ve tutarlılığı bir yana, diyaloglar çok başarılı oturtulmuş. Son zamanlarda çoğu Türk filminde gerçekten çok yapay ve anlamsız diyaloglar duyuyoruz. Bu filmdeki diyaloglar ise gerçekten doğal ve yerinde olmuş. Filmle ilgili bir önyargı vardı kafamda, isminin Acı olması ve dramatik bir Türk filmi olarak sunulması, gereksiz ve rahatsız edici bir duygu sömürüsü yaşatacak gibi gösteriyordu filmi ama öyle olmadı. Tek bir eleştirim olabilir, bu filme gerçekten de daha değişik ve filmle daha alakalı bir isim bulunabilirmiş.

Ferhan Şensoy gibi bir usta oynadığı için koşarak gittiğim filmden aynı heyecanla çıkamamıştım; çünkü hem komik hem ciddi olmaya soyunmuş, ama sanki ikisini de tam anlamıyla başaramamış bir film vardı karşımda. Gene de yönetmeni merak etmiş, araştırmıştım ve tiyatro kökenli olduğunu da görüp yeni işlerini merakla beklemekteydim.

Sizi Seviyorum, herşeyden önce sırtını Emre Altuğ’a yaslamış bir film olarak kendini gösterdi. Vizyona girmeden önce Emre Altuğ televizyonda oldukça yaptı reklamını filmin ve aslında konusunu da anlatıverdi, pek bir sürpriz bırakmadı. Sevgilisini aldatan, yakalanan ve sonunda her gün başka bir kadınla uyanmaya başlayan adamla ilgili merakta kaldığımız tek konu ‘bu bir rüya mı, büyü mü, oyun mu?’ oldu.

İlginç bir konu, ilginç bir sinopsis, ilginç bir senaryo, fakat gerçekten çok fazla eksikleri var. Bu tarz filmler çok var aslında, vizyon öncesi ilginç bir cümleyle reklamı yapılır, bir de popüler oyuncusu varsa, gişe garanti. Herşeyden önce özensiz sahneler var, salonda her gün değişen kadın fotoğrafları, başucunda her gün değişen Emre Altuğ ve sevgilisinin fotoğrafları, ne kadar da özensiz yapılmış. Ayrıca fikir güzel tamam, ama bir izleyici olarak bile üzerine işlenebilecek başka fikirler de aklımıza gelirken sanki sadece bu fikri bulmak yönetmene yetmiş ve devamını getirmek için uğraşmamış. Mantıklı mı mantıksız mı, umurunda olmamış. Filmin konusu zaten televizyonlarda, internette bu kadar afişe edilmişken, niye şurasını şöyle yapmamış, niye şuna özen göstermemiş diye irdelersem, izlenecek hiçbirşey kalmayacak!

Söylemek gerekir ki, popülerliğine bel bağlanmış olsa da, çok iyi iş çıkarmış Emre Altuğ. Müzik kariyeriyle ön planda olsa da, İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Sahne Sanatları Tiyatro Bölümü mezunu olan Emre Altuğ, gerçekten çok iyi bir oyunculuk sergilemiş bu filmde. Oyunculuk söz konusu olduğunda nedense dramatik rollerde başarılı olanlar konuşulur genelde ama komedide de mimiklerini bu kadar iyi kullanabilen, değişik rollere bu kadar iyi adapte olabilen, yakışıklı olmasına rağmen komik de olmayı başarabilen Emre Altuğ’un gerçekten başarılı bir oyuncu olduğunu düşünüyorum. Maalesef Emre Altuğ dışındaki oyunculuklar için aynı şeyi söylemek çok zor.

Vizyona girebilen, ünlü oyuncuları oynatabildikleri filmler üretme şansları varken, eğitimli ve genç yönetmen-senaristlerden daha özenli, daha iddialı yapımlara imza atmalarını bekliyoruz.

Matematikte oldukça başarılı, ama bir inek olmaktansa cool bir karakter olmaya çalışan Tom, tek derdi güzellik ve yakışıklı bir sevgili sahibi olmak olan kızkardeş Bethany ve kuzenler, tatil için geldikleri bu evde bir gariplik olduğunu farkederler. Bethany’nin gıcık sevgilisi Ricky de onların bu maceralarına ister istemez katılır.Filmle ilgili olumlu olarak bahsedebileceğim birkaç şey var. Evet, evde uzaylılar var ve bu uzaylılar, gayet başarılı tasarlanmış. Daha önce Sokak Dansı filminden hatırlayacağımız, bu filmde de Ricky’i canlandıran Robert Hoffmann, oynadığı bu karakterle gerçekten iyi bir performans göstermiş. Bir de Everybody Loves Raymond adlı televizyon dizisindeki meşhur anne Doris Roberts’ın bu filmde canlandırdığı karakter ve onun üzerine olan espriler,15 yaş üstünü de güldürmeyi başarıyor.
Günümüzde, sabun köpüğü komediler, aile filmleri, çocuk filmleri ve animasyonlar ciddiye alınacak derecede iyi işler olarak beyazperdeye yansımaya başladı. Bir gençlik filmi de olsa, çocuklara yönelik bir animasyon da olsa hem bütçe, hem senaryonun içinin doluluğu hem de yapımın kalitesi anlamında başarılı filmler izliyoruz. Evimde Uzaylı Var ise, bu kadar ciddiye alınarak yapılan ve her yaştan insanı kendine çekebilen yapımların arasında maalesef sınıfta kalıyor. Hele ki çağımız gençlerinin artık her şeyi çok çabuk kaptıklarını ve ellerindeki imkanlar doğrultusunda tüketebildiklerini düşünürsek, 15 yaşındaki kuzenim Alacakaranlık (Twilight)serisinin kitaplarını okuyup bitirdikten sonra filmlerini ilgiyle bekliyor ve takip ediyorken, bu tarz bir filmin 12 yaş üstü gençleri bile heyecanlandırabileceğini ya da eğlendirebileceğini düşünmüyorum.

Çekiyor çekmesine ama her şeyden önce, daha afişinden fark edilen bir animatif başarısızlık söz konusu filmde. Çizimlerde bir çok hata ve özensizlik dikkatlerden kaçmıyor. Kendi halinde bir çocuk çizgi filmi gibi başlayan yapım, kısa bir süre sonra politik ve propagandif yapısını belli ediyor. Hem de gözümüze soka soka…

Filistin’in İsrail tarafından işgalini konu eden çizgi film, diyaloglarındaki yapay ve muhafazakar tavır ile, savaşa tek taraflı bakış açısı ve keskin çizgilerle birbirinden ayrılan Müslüman=iyi, İsrailliler= kötü yaklaşımı ile, neden bir çizgi film olarak sekiz yaş üstü çocuklara hitap edebilirmiş gibi bir havada vizyona girmiş, merak uyandırıcı…

Filmin ismi, konunun iskeleti diyebileceğimiz, kendi topraklarında yetişmek isteyen bir zeytin dalı temasıyla hoş bir buluş olabilecekken, filmin açık açık propaganda yapıyor olması, bu güzel zeytin dalı hikayesini de içinde eritiyor adeta… Filmin verdiği “Güçlü olmak için önce korkularından arınmak gerekir, ilk düşmanın korkularındır” mesajı gayet genel geçer ve faydalı bir mesajken, Filistin toplumunu anlatırken çizdiği muhafazakar toplumsal hayat tablosu, özellikle her cümlenin içinde birden fazla yer alan Allah kelimesi ile, film bu mesajı da alıp götürüyor.

Filmin animatif özensizliği, müziklerin uyumsuzluğu, filmin derdinin başarılı bir çizgi film yapmak değil, propagandalarını yapıp sahneden ayrılmak olduğunu iyice gözümüze sokuyor. Bu noktada aklımıza ister istemez Persepolis geliyor. Son derece sade ve son derece özenilmiş çizgilerle, sempatik karakterlerle hem teknik açıdan başarılı olabilen, hem çocuklara hitap edebilen hem de içinde hüzünlü ve politik bir hikayeyi barındıran ödüllü politik çizgi film Persepolis, İran İslam Devrimi zamanında çok çekmiş bir ailenin küçük kızı üzerinden hikayesini sürdürürken, göze batan en ufak bir çıkıntı yoktu. Zeytinin Hayali ise, büyük harflerle bağırdığı tavrı ve özensizliğiyle, büyük bir hayal kırıklığı…

Tarantino western filmlerini seviyor. Tarantino uzakdoğu filmlerini seviyor. Tarantino sinemayı seviyor. Tarantino spagetti western de denilen bu janraları yalamış yutmuş. Artık yönetmenliğini, yapımcılığını, yardımcı yönetmenliğini bilen biz izleyiciler, Tarantino’ya ait bazı takıntılardan haberdarız. Seçtiği müzik, seçtiği kadrajlar, seçtiği renkler, seçtiği diyaloglar, artık “Tarantino filmi” denen algıyı yaratmış durumda.

Buna feci halde karşı çıkanlar da var tabii, tevellüt olarak daha da gerileri bilen, geçmiş zaman olur ki westernlerini Tarantino kadar olmasa da yalayıp yutan bir izleyici kitlesi de var ki, onlar Tarantino’nun bu işleri için, geçmişten birebir kadraj, senaryo, fikir çalıp, modernleştirip, pop haline getirip yeniden üretip satıyor diyorlar. Bu doğruysa bile, bence bir başarı.

Tarantino takıntımızı bir kenara bırakırsak (o kendi takıntılarını bir kenara bırakmıyor ama…), film ikinci dünya savaşının sonlarına doğru Nazi işgali altındaki Fransa’da geçiyor. Tarantino ilk kez Adolf Hitler gibi gerçek tarihi karakterlerle karşı karşıya getiriyor bizi. Evet, çok ciddi. Ama merak etmeyin, Tarantino esprileri her yerde, bu kadar ciddiyetle bu kadar ciddiyetsizliğin birarada olduğu başka film yoktur belki de…

İkinci Dünya Savaşının sonlarında geçtiğine bakıp da savaş izleyeceğinizi sanıyorsanız aldanıyorsunuz, evet şiddeti gözümüze soka soka izletmeyi seven Tarantino, kesik başlar, yüzülmüş deriler gösterecek elbette bize, ama her zaman olduğu gibi gene derdi, savaşı anlatmak, tarihi bir film çekmek değil Tarantino’nun. Savaşı eline bir boya gibi alarak, sinema yapmak onun amacı… Sinemayla neler yapabileceğini kanıtlamak adeta… Uzun, anlamlı, hastalıklı diyaloglar, içlerine girebildiğimiz, her bir mimiğinin elle tutulur olduğu karakterler, dramatik bir kurgu, aksanlar ve dilleri kullanarak adeta oyun oynayan bir yönetmen var karşımızda bu kez de…

Filme en hakim olan duygu gerginlik… Başladığı andan itibaren izleyicide “birşey olacak, bir fırtına kopacak, kopsun artık” hissi yaratıyor ama bunu klasik dın dın dın dın effektleriyle değil, bilakis, sessiz, müziksiz, sadece planlar ve diyaloglarla başarıyor.

Brad Pitt ve Christoph Waltz’un performansları tartışılmaz…

Gereksiz ve laubali bir film gibi görülebilir. Ne yapmaya çalışıyor bu adam ya dedirtebilir. Ama bu filmin resmiyetten uzak bir film olduğunu kabul ederek izleyecekleri güzel bir deneyim bekliyor.

Son olarak da beni düşündüren şu oldu, Naziler, İngilizler, Yahudiler, Almanlar… Vahşet, kin, hırs, cinayet, satılmışlık, ihanet, düşmanlık…. Ve Tarantino, tarzının farklılığıyla, bütün bunlardan değil de sinematik duruşundan konuşturmayı başarıyorsa, saygıyla eğiliyorum. Ülkemizde bu tarz hassas noktaları kaşıyan bir film, üzerine üstlük, laubali bir tavır takınsaydı, ne tarz iç savaşlar çıkardı film sonrası, düşünülesi…